Tahran ve Washington Arasında Barış İçin Yeni Bir Fırsat

İran'ın eski Dışişleri Bakanı Cevad Zarif, Tahran ve Washington'a yönelik kapsamlı bir barış planı önerisinde bulundu. Zarif, mevcut ateşkese alternatif olarak kalıcı bir anlaşmanın önemine dikkat çekerek, iki ülke arasındaki ilişkilerin normalleşmesi için somut adımlar atılması gerektiğini ifade etti. Bu çağrı, bölgedeki gerginliğin azaltılması adına dikkat çeken bir gelişme olarak öne çıkıyor.

Barış Anlaşması İçin Acil Önlemler

Zarif, makalesinde İran'ın mevcut durumunu değerlendirerek, ülkenin savaşı açıkça kazandığını belirtti. Ancak, bu zaferin devam eden çatışmalara yol açmaması gerektiğini vurguladı. Tahran'ın elindeki üstünlüğü, savaşmaya devam etmek yerine bir anlaşma yapma yönünde kullanması gerektiğini ifade etti. Zarif, uzayan çatışmaların can kaybına, bölgesel altyapının yok olmasına ve telafisi mümkün olmayan kaynakların tükenmesine yol açabileceği uyarısında bulundu.

Eski bakan, çatışmanın sürmesinin, ABD’nin kara harekâtı başlatma ihtimalini artırabileceğine dikkat çekti. Bu durumun Washington’ı daha derin bir çıkmaza sürükleyeceğini, fakat İran’a da kazanç sağlamayacağını belirtti. Bu nedenle, Zarif, tarafların önünde iki yol olduğunu ifade etti:

• Ateşkes anlaşması
• Kapsamlı bir barış anlaşması

Ateşkes ve Kapsamlı Barış Anlaşması

Zarif, ateşkes anlaşmasının temel sorunları çözmeyeceğini ve yeni bir saldırıyı kaçınılmaz hale getirebileceğini savundu. Bu nedenle, kapsamlı bir barış anlaşmasının tercih edilmesi gerektiğini belirtti. Anlaşma öncesinde acil önlemlerin alınması gerektiğini vurgulayan Zarif, İran’ın Umman ile iş birliği içinde Hürmüz Boğazı'ndan ticari gemilerin güvenli geçişini sağlaması gerektiğini ifade etti. Ancak, Amerikalı yetkililerin de Hürmüz Boğazı'nın İran için açık olmasına izin vermesi gerektiğini belirtti.

Kalıcı Barış Anlaşmasında Öne Çıkan Maddeler

Kapsamlı bir barış anlaşması için Zarif, İran’ın nükleer silah arayışına girmemesi ve nükleer programına sınırlar koyması gerektiğini savundu. Ayrıca, ABD ile birlikte karşılıklı kalıcı bir saldırmazlık paktını kabul etmeye hazır olması gerektiğini de vurguladı. Eş zamanlı olarak, Amerika Birleşik Devletleri’nin de İran’a yönelik tüm yaptırımları kaldırmak için harekete geçmesi gerektiğini belirtti.

Zarif, bölgesel bir güvenlik ağı önerisinde de bulundu. Bu güvenlik ağının, Türkiye, Mısır, Pakistan ve Körfez ülkeleriyle birlikte oluşturulmasını önerdi. Bu kapsamda, gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçişi için İran ve Umman arasında resmi düzenlemelerin kurulması gerektiğini ifade etti.

Eski bakan, ayrıca Çin, Rusya ve Amerika Birleşik Devletleri'nin İran ve Basra Körfezi'ndeki ülkelerle bir nükleer zenginleştirme konsorsiyumu kurması gerektiğini de belirtti. Bu konsorsiyumun, Batı Asya'nın tek zenginleştirme tesisi haline gelmesi gerektiğini savundu. Zarif, İran'ın zenginleştirilmiş materyallerini ve ekipmanlarını bu alana transfer edeceğini de ifade etti.

Son olarak, Cevad Zarif, ABD'den 2025 ve 2026'daki savaşların neden olduğu hasar ve kayıplar için tazminat talebinde bulundu. Bu öneriler, bölgedeki barış sürecinin sağlanması için önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.